Jak dobra膰 艣ruby do felg

jak dobra膰 艣ruby do felg

Akcesoria mocuj膮ce ko艂a s膮 prawdopodobnie najwa偶niejszymi elementami w ka偶dym poje藕dzie, ale cz臋sto s膮 najcz臋艣ciej pomijane i niedoceniane. Niew艂a艣ciwie dobrany rozmiar gwintu, typ osadzenia lub niew艂a艣ciwie zamontowane mocowania k贸艂 mog膮 spowodowa膰 urwanie kola podczas eksploatacji pojazdu. Maj膮c to na uwadze, musimy zwraca膰 wi臋ksz膮 uwag臋 na te niezb臋dne elementy z艂膮czne.

Cho膰 pocz膮tkowo po艣wi臋cenie temu tematowi ca艂ego artyku艂u mo偶e wydawa膰 si臋 uproszczone, nie mo偶na przeceni膰 jego wagi i potrzeby kszta艂cenia pocz膮tkuj膮cych technik贸w lub praktykant贸w.

Tutaj przedstawimy podstawowy przegl膮d cz臋sto pomijanego gwintowanego 艂膮cznika ko艂a 鈥 jak go zidentyfikowa膰 i jak si臋 z nim obchodzi膰. Obejmuje to informacje dotycz膮ce rozmiaru gwintu 艂膮cznika, styl贸w gniazd i warto艣ci momentu obrotowego.

Naszym celem jest dostarczenie jasnych i dok艂adnych wyja艣nie艅 r贸偶nych system贸w mocowania k贸艂, kt贸re pomog膮 w przekazywaniu tej wiedzy.

Wyja艣nianie nieporozumie艅

O ile trudno zerwa膰 z u偶yciem tradycyjnych okre艣le艅 (np. 鈥瀗akr臋tki k贸艂鈥), o tyle okre艣lenie 鈥炁偰卌zniki k贸艂鈥 jest bardziej odpowiednie.

Pami臋taj, 偶e nie wszystkie ko艂a samochodowe s膮 zabezpieczone szpilkami i nakr臋tkami. Na przyk艂ad w wielu niemieckich pojazdach stosuje si臋 zamiast tego 艣ruby do k贸艂, kt贸re wchodz膮 w gwintowane otwory w czole piasty. Tak wi臋c ci膮g艂e nazywanie wszystkich element贸w z艂膮cznych k贸艂 鈥瀗akr臋tkami mocuj膮cymi鈥 po prostu nie jest dok艂adne.

Podstawowe czynniki, kt贸re nale偶y wzi膮膰 pod uwag臋 przy wyborze element贸w z艂膮cznych do k贸艂, to:

鈥 艢rednica gwintu

鈥 Skok gwintu

鈥 D艂ugo艣膰 gwintu/trzpienia

鈥 Rodzaj osadzenia

鈥 Rozmiar klucza

鈥 Klasa wytrzyma艂o艣ci

jak dobra膰 艣ruby do felg
jak dobra膰 艣ruby do felg
jak dobra膰 艣ruby do felg
jak dobra膰 艣ruby do felg

Rozmiar gwintu (艣rednica i skok)

Rozmiar gwintu nie jest trudny do zrozumienia. Problem polega na tym, 偶e wi臋kszo艣膰 ludzi nie po艣wi臋ci czasu na poznanie tej bardzo podstawowej teorii. Niezale偶nie od tego, czy format obejmuje calowe czy metryczne, musimy zna膰 艣rednic臋, skok gwintu i d艂ugo艣膰 gwintu.

Na przyk艂ad w przypadku formatu calowego nakr臋tka oznaczona jako 1/2 x 20 x 1 wskazuje, 偶e 艣rednica gwintu 聽wynosi 1/2 cala. Liczba 鈥20鈥 wskazuje skok gwintu.聽

Je艣li gwint jest metryczny, 艣rednica jest podawana w milimetrach. Skok metryczny reprezentuje odleg艂o艣膰 od jednego gwintu do nast臋pnego, a d艂ugo艣膰 gwintu lub trzpienia jest wyra偶ona w milimetrach. Na przyk艂ad 艣ruba ko艂a 14 x 1,5 x 30 oznacza艂aby 艣rednic臋 14 mm, skok gwintu 1,5 i d艂ugo艣膰 gwintu lub trzpienia 30 mm.

Pod wzgl臋dem skoku gwintu jest to naprawd臋 bardzo proste: w formacie calowym im wi臋ksza liczba, tym 鈥瀌robniejsze鈥 zwoje. Je艣li format jest metryczny, im wi臋ksza liczba, tym bardziej 鈥瀏rube鈥 zwoje (odleg艂o艣膰 1 mm mi臋dzy zwojami skutkowa艂aby wi臋ksz膮 liczb膮 zwoj贸w w tym samym obszarze, ni偶 powiedzmy odleg艂o艣膰 1,75 mm mi臋dzy zwojami ). Tak wi臋c, w formacie calowym, mniejsze liczby skoku oznaczaj膮 鈥瀏rube鈥 gwinty, podczas gdy wi臋ksze liczby oznaczaj膮 鈥瀌robniejsze鈥 gwinty. W formacie metrycznym ma艂e liczby oznaczaj膮 drobniejsze zwoje, podczas gdy wi臋ksze liczby oznaczaj膮 bardziej 鈥瀏ruby鈥 gwint. Wiele os贸b sprawia, 偶e ten problem jest bardziej zagmatwany, ni偶 jest w rzeczywisto艣ci. Po prostu zastan贸w si臋, co oznacza liczba (liczba w膮tk贸w na cal, je艣li 艂膮cznik jest typu calowego; lub odleg艂o艣膰 mi臋dzy gwintami, je艣li 艂膮cznik jest typu metrycznego).

Gdyby艣my m贸wili o 艣rubie, zar贸wno 艣rednica, jak i skok s膮 okre艣lane w ten sam spos贸b. D艂ugo艣膰 b臋dzie wtedy odnosi膰 si臋 do d艂ugo艣ci trzpienia (d艂ugo艣膰 艣ruby pod 艂bem lub, w przypadku 艣rub k贸艂, d艂ugo艣膰 艣ruby od spodu gniazda do ko艅c贸wki gwintowanego ko艅ca.

W zale偶no艣ci od konkretnych modeli mo偶e by膰 wymagana r贸wnie偶 ca艂kowita d艂ugo艣膰 艣ruby. Ca艂kowita d艂ugo艣膰, jak wskazuje termin, reprezentuje odleg艂o艣膰 od czubka g艂owy do czubka gwintowanego ko艅ca.

Aby dok艂adnie okre艣li膰 艣rednic臋 gwintu, skok i d艂ugo艣膰 dowolnego 艂膮cznika ko艂a, mo偶esz sobie z tym poradzi膰, uzyskuj膮c w sumie trzy 艂atwo dost臋pne narz臋dzia: kombinowan膮 kart臋 rozmiar贸w 艣rub/nakr臋tek (s膮 one z twardego plastiku i s膮 dost臋pne dla obu rodzaj贸w calowych i metrycznych) oraz dwa mierniki skoku gwintu (jeden cal i jeden metryczny). To wszystko, czego potrzebujesz, aby szybko i dok艂adnie odczyta膰 dowoln膮 艣rub臋 lub nakr臋tk臋 ko艂a bez zgadywania.

D艂ugo艣膰 gwintu

Opr贸cz wyboru odpowiedniego typu osadzenia dla dost臋pnych k贸艂, kolejn膮 kwesti膮 jest odpowiednia d艂ugo艣膰 gwintu.

Zasad膮 praktyczn膮 przy omawianiu sprz臋gania gwintowanego elementu z艂膮cznego jest osi膮gni臋cie minimalnej d艂ugo艣ci sprz臋gania, kt贸ra jest r贸wna 艣rednicy gwintu elementu z艂膮cznego. Na przyk艂ad, je艣li ko艂ek lub trzpie艅 艣ruby ma 艣rednic臋 1/2 cala, nakr臋tka (lub 艣ruba) musi wej艣膰 w gwint o co najmniej 1/2 cala. Zapewnia to minimalne teoretyczne zaanga偶owanie dla prawid艂owego obci膮偶enia zacisku. Jednak bran偶a zwykle korzysta z wi臋kszej g艂臋boko艣ci zag艂臋bienia gwintu, aby zwi臋kszy膰 bezpiecze艅stwo (im g艂臋biej gwinty si臋 zaz臋biaj膮, tym d艂u偶ej trwa faktyczne zgubienie elementu z艂膮cznego; w niekt贸rych przypadkach d艂u偶sze ko艂ki s膮 u偶ywane po prostu do u艂atwienia monta偶u ko艂a na Centrum).

Wszystkie typy nakr臋tek i 艣rub do k贸艂 s膮 dost臋pne w szerokiej gamie d艂ugo艣ci, je艣li chodzi o obszar nap臋du lub obszar zaz臋bienia gwintu. Wysoko艣膰 obszaru nap臋dowego mo偶e by膰 podyktowana grubo艣ci膮 艣rodkowej piasty ko艂a lub konstrukcj膮 ko艂a (by膰 mo偶e 艂eb nakr臋tki lub 艣ruby musi wystawa膰 dalej, aby u艂atwi膰 dost臋p do klucza).

Niezb臋dny obszar zaz臋bienia gwintu wp艂ywa r贸wnie偶 na d艂ugo艣膰, obejmuj膮c wewn臋trzny zasi臋g gwintu lub wyst臋p zewn臋trzny w oparciu o d艂ugo艣膰 ko艂k贸w.聽

Typy osadzenia

鈥濻iedzisko鈥 odnosi si臋 do powierzchni styku pomi臋dzy podstaw膮 艂ba zapi臋cia a kieszeni膮 zapi臋cia ko艂a. Chocia偶 istniej膮 r贸偶ne warianty, dzi艣 w powszechnym u偶yciu s膮 trzy podstawowe style siedze艅. S膮 to:聽sto偶kowe,聽sferyczne聽i聽p艂askie.

Sto偶kowe nakr臋tki k贸艂 (lub 艣ruby k贸艂) maj膮 prosty sto偶ek w okolicy siedziska.

Ten typ sto偶ka jest najcz臋艣ciej tworzony pod k膮tem 60 stopni, chocia偶 niekt贸re zastosowania w lekkich聽samochodach ci臋偶arowych聽wykorzystuj膮 k膮t 90 stopni. K膮t wskazuje stopie艅 oddzielenia mi臋dzy dwiema 艣cianami, a nie rzeczywisty pion 艂膮cznika.

Siedzenia sferyczne s膮 r贸wnie偶 nazywane gniazdami 鈥瀔ulowymi鈥. Jak sama nazwa wskazuje, siedzenie ma zaokr膮glony kszta艂t 鈥瀔ulki鈥, kt贸ry mie艣ci si臋 w kulistej kieszeni w kole. W wielu europejskich pojazdach, takich jak grupa VAG i Mercedes-Benz, stosowane s膮 osadzenia o zaokr膮glonych kszta艂tach, zar贸wno z nakr臋tkami, jak i 艣rubami.

Wi臋c kiedy s艂yszysz s艂owo 鈥瀔ula鈥 w odniesieniu do k贸艂, zwr贸膰 uwag臋na zastosowany promie艅 艂uku gniazda – musi by膰 taki sam jak w 艣rubie / nakr臋tce – oznaczany liter膮 R. Najcz臋艣ciej wyst臋puj膮ce to R12, 13 lub 14.

P艂askie osadzenie jest stosowane w fabrycznych felgach: Toyota i Peugeot oraz w niekt贸rych modelach: Nissan, Land rover, Jaguar.

Termin 鈥瀙odsadzenie鈥 jest klasycznym przyk艂adem terminu, kt贸ry jest powszechnie niew艂a艣ciwie u偶ywany i wprowadza w b艂膮d.

Z艂ota zasada przy omawianiu styl贸w siedzisk jest niezwykle prosta: nigdy ich nie mieszaj! Je艣li ko艂o jest przeznaczone do gniazd sto偶kowych 60 stopni, jedynym typem gniazda 艂膮cznika, kt贸ry mo偶na zastosowa膰, jest typ sto偶kowy 60 stopni. Ta sama zasada dotyczy felg z osadzeniem sferycznym i p艂askim.

U偶ywaj tylko w艂a艣ciwego kszta艂tu roboczego g艂owy dla typu gniazda danego ko艂a. U偶ywanie niew艂a艣ciwego stylu osadzenia mo偶e i prawdopodobnie spowoduje poluzowanie element贸w mocuj膮cych, uszkodzenie ko艂a i potencjaln膮 tragedi臋 z powodu utraty kontroli nad pojazdem, gdy ko艂o chybocze si臋 lub oddzieli si臋 od pojazdu. Po prostu nie da si臋 przeceni膰 tego punktu. 艁膮czniki k贸艂 to jedyne po艂膮czenie mi臋dzy pojazdem a ko艂ami. Bez odpowiedniego zapi臋cia flirtujesz z katastrof膮.

jak dobra膰 艣ruby do felg
jak dobra膰 艣ruby do felg

Style g艂owy /艂ba

鈥炁乪b鈥 艣ruby lub nakr臋tki ko艂a charakteryzuje si臋 specyficzn膮 konstrukcj膮 wygl膮dem.

Najbardziej konwencjonalny styl obejmuje sze艣ciok膮t (sze艣ciostronny), kt贸ry wymaga u偶ycia klucza sze艣ciopunktowego. Istniej膮 jednak inne style, cho膰 nie tak powszechnie spotykane. Nale偶膮 do nich nakr臋tki 鈥瀟unerowe鈥 – rodzaj 艂ba 艣ruby z otworem w kszta艂cie gwiazdki na klucz torx, kt贸re maj膮 stosunkowo ma艂膮 i g艂adk膮 zewn臋trzn膮 艣rednic臋 korpusu (pasuj膮c膮 do otwor贸w mocuj膮cych o ma艂ej 艣rednicy w niekt贸rych ko艂ach). 

Jeszcze innym stylem jest g艂owica wielowypustowa, kt贸ra ma symetryczny wz贸r prostych wypust贸w zewn臋trznych zamiast 艣cianek sze艣ciok膮tnych. Wymagaj膮 dedykowanego gniazda wielowypustowego.

Z wygl膮du nakr臋tki mog膮 by膰 otwarte (gwintowany otw贸r przechodzi przez ca艂膮 nakr臋tk臋) lub zamkni臋te (gwinty ko艅cz膮 si臋 wewn膮trz nakr臋tki). Style z zamkni臋t膮 g艂owic膮 s膮 zr贸偶nicowane i obejmuj膮 p艂askie szczyty, podniesione sto偶kowe kopu艂y, podniesione p艂askie kopu艂y, rozszerzone 艣ciany sze艣ciok膮tne (dla 艂atwiejszego dost臋pu i manipulacji oraz wi臋kszej powierzchni styku klucza), kopu艂y zaokr膮glone (wygl膮daj膮 jak 偶o艂臋dzie, z 艂adnym zaokr膮glona kopu艂a kulkowa.

jak dobra膰 艣ruby do felg
jak dobra膰 艣ruby do felg

Dob贸r d艂ugo艣膰 gwintu

jak dobra膰 艣ruby do felg
jak dobra膰 艣ruby do felg
jak dobra膰 艣ruby do felg
jak dobra膰 艣ruby do felg

Ta zale偶y od grubo艣ci konstrukcyjnej felgi w miejscu monta偶u tj. odleg艂o艣ci p艂aszczyzny roboczej gniazda otworu monta偶owego felgi do p艂aszczyzny piasty ko艂a.

Zasada dotycz膮ca wymaganej ilo艣ci pe艂nych obrot贸w 360聽m贸wi, 偶e ich ilo艣膰 winna odpowiada膰 skr臋ceniu na d艂ugo艣ci gwintu odpowiadaj膮cej od 1,2 do 2 x (fi.) 艣rednicy 艣ruby. Dla uproszczenia mo偶emy jednak skorzysta膰 z gotowej tabel.

gwint d艂ugo艣膰 wkr臋cania minimalna ilo艣膰 obrot贸w
M12 X 1,25 10 mm 8.0
M12 X 1,5 10 mm 6.5
M12 X 1,75 12 mm 6.5
M14 X 1,25 12 mm 9.0
M14 X 1,5 11 mm 7.5
M14 X 2,0 14 mm 7.0
1/2" UNF 11 mm 8.0

Dokr臋canie mocowania ko艂a

Nigdy nie u偶ywaj klucza udarowego do zdejmowania lub zak艂adania gwintowanych element贸w z艂膮cznych, gdy masz do czynienia z niestandardowymi felgami aluminiowymi. Powodem, dla kt贸rego nale偶y unika膰 u偶ywania pistoletu udarowego podczas demonta偶u, jest po prostu unikni臋cie zarysowania kieszeni 艂膮cznik贸w ko艂a.

Je艣li nalegasz na usuni臋cie za pomoc膮 pistoletu, u偶yj tylko czystego cienko艣ciennego gniazda i uruchom pistolet z mniejsz膮 pr臋dko艣ci膮. 艁atwo zarysowa膰 kieszenie nasadk膮 lub wychodz膮c膮 nakr臋tk膮 lub 艣rub膮, nawet pr贸buj膮c zachowa膰 kontrol臋 nad pistoletem.

Pow贸d, dla kt贸rego nie nale偶y u偶ywa膰 pistoletu udarowego do monta偶u element贸w z艂膮cznych, jest jeszcze prostszy: to po prostu b艂膮d.

Niezale偶nie od tego, czy mamy do czynienia z okazyjn膮 piwnic膮, podziurawionym odlewem aluminiowym, czy te偶 z najdelikatniejszymi i najmocniejszymi felgami aluminiowymi, kutymi lub odlewanymi metod膮 traconego wosku, odpowiednia si艂a docisku ma kluczowe znaczenie zar贸wno dla piel臋gnacji, jak i wydajno艣ci felgi. Po pierwsze, zbyt mocne dokr臋cenie mo偶e spowodowa膰 zatarcie lub odkszta艂cenie gniazd kieszeni mocuj膮cych ko艂a.

Nadmierne dokr臋cenie, w skrajnym przypadku, mo偶e spowodowa膰 p臋kni臋cie stopu, co mo偶e ostatecznie doprowadzi膰 do awarii ko艂a. Nadmierne lub nier贸wnomierne dokr臋canie mo偶e zniekszta艂ci膰 zar贸wno 艣rodkow膮 cz臋艣膰 ko艂a, jak i piast臋. Bior膮c pod uwag臋 lekkie os艂ony tarcz, kt贸re s膮 stosowane w wielu dzisiejszych pojazdach, jest to otwarte zaproszenie do wypaczania si臋 hamulc贸w tarczowych i odbijania si臋 peda艂u hamulca.

Je艣li 艂膮czniki s膮 niedokr臋cone, mog膮 si臋 poluzowa膰 podczas pracy. Zbyt mocne dokr臋cenie mo偶e spowodowa膰 zm臋czenie element贸w z艂膮cznych i deformacj臋 materia艂u w kieszeni gniazda 偶e艅skiego ko艂a, co mo偶e skutkowa膰 poluzowaniem element贸w z艂膮cznych. Kszta艂t zaokr膮glonego gniazda zmniejsza efekt nadmiernego dokr臋cenia, poniewa偶 nacisk styku jest bardziej r贸wnomiernie roz艂o偶ony ni偶 w przypadku gniazda sto偶kowego.

Zbyt mocne dokr臋cenie p艂askiej nakr臋tki mo偶e odkszta艂ci膰 ko艂o, powoduj膮c wyciskanie aluminium pod podk艂adk膮, co powoduje przemieszczanie si臋 aluminium i poluzowanie nakr臋tki.

Zbyt mocne dokr臋cenie mo偶e r贸wnie偶 rozci膮gn膮膰 szpilki k贸艂 lub chwyty 艣rub k贸艂 poza ich zakres spr臋偶ysto艣ci. Wszystkie 艣ruby lub ko艂ki s膮 zaprojektowane tak, aby rozci膮ga艂y si臋 w najmniejszym stopniu po osi膮gni臋ciu optymalnego obci膮偶enia zaciskowego. Ta elastyczno艣膰 ko艂ka lub 艣ruby pomaga zabezpieczy膰 ko艂o na pia艣cie. Po dokr臋ceniu zgodnie ze specyfikacj膮 jest to okre艣lane jako uzyskanie odpowiedniego 鈥瀘bci膮偶enia docisku鈥. Je艣li ko艂ek lub 艣ruba jest zbyt mocno dokr臋cona, mo偶liwe jest, 偶e rozci膮gnie si臋 poza granic臋 plastyczno艣ci, trac膮c efekt 鈥瀏umki鈥.

W przypadku rozci膮gni臋cia poza granic臋 plastyczno艣ci szpilka lub 艣ruba staj膮 si臋 tak s艂abe, 偶e nie s膮 w stanie zapewni膰 wymaganego obci膮偶enia mocuj膮cego. Rezultat: 艁膮cznik poluzuje si臋 lub trzpie艅 lub trzpie艅 艣ruby p臋kn膮.

Zawsze przestrzegaj specyfikacji momentu obrotowego podanych przez producenta pojazdu lub producenta ko艂a.

Nie zgaduj. W艂a艣ciwie po艣wi臋膰 troch臋 czasu na podniesienie skalibrowanego klucza dynamometrycznego i dokr臋cenie wszystkich element贸w mocuj膮cych ko艂a, w odpowiedniej kolejno艣ci, w kilku krokach, aby osi膮gn膮膰 ko艅cowe (i r贸wne) warto艣ci momentu obrotowego.

Je艣li chodzi o przygotowanie gwint贸w, upewnij si臋, 偶e gwinty s膮 czyste i wolne od brudu, smaru, piasku itp. Je艣li chodzi o mocowanie k贸艂, specyfikacje s膮 og贸lnie podane w oparciu o suche (bez smaru) gwinty.

Na艂o偶enie oleju, smaru lub molibdenu na gwinty spowoduje niedok艂adne warto艣ci momentu obrotowego (sko艅czy si臋 zbyt mocne dokr臋cenie). Po prostu upewnij si臋, 偶e nici s膮 czyste i suche. Aluminiowe nakr臋tki do k贸艂 s膮 zwykle wykonane z bardzo g臋stego, mocnego stopu 7075 i b臋d膮 dzia艂a膰 prawid艂owo, je艣li b臋d膮 obs艂ugiwane prawid艂owo.

Zw艂aszcza w przypadku felg aluminiowych wa偶ne jest, aby ponownie sprawdzi膰 i ponownie dokr臋ci膰 wszystkie elementy z艂膮czne po oko艂o 50 do 100 kilomatrach eksploatacji. Ze wzgl臋du na 艣ciskanie/wyd艂u偶anie metalu i napr臋偶enia termiczne, si艂y zaciskaj膮ce mog膮 ulec zmianie podczas pierwszego u偶ycia.